Drzewo Życia to jeden z niewielu symboli, które pojawiły się niezależnie w kulturach, które nie miały ze sobą kontaktu. Nordowie, Celtowie, Egipcjanie, Asyryjczycy, autorzy Księgi Rodzaju — wszyscy doszli do tego samego obrazu. Warto wiedzieć, co się nosi na szyi, więc poniżej krótko: skąd to się wzięło i co dziś znaczy.
Jeden kształt, wiele opowieści
Wszystkie wersje mają tę samą budowę: korzenie w dole, pień pośrodku, korona w górze. To obraz świata złożonego z trzech pięter — tego, co pod ziemią, tego, po czym chodzimy, i tego, co nad nami — spiętych jedną żywą rzeczą. Drzewo jest tu nie tyle rośliną, ile osią, wzdłuż której wszystko się łączy.
Yggdrasil — drzewo, które trzyma światy
W mitologii nordyckiej Yggdrasil to ogromny jesion, którego korzenie i gałęzie spinają dziewięć światów. U jego stóp trzy Norny decydują o losie, w koronie siedzi orzeł, przy korzeniach mieszka wąż, a po pniu biega wiewiórka przenosząca między nimi obelgi. Drzewo jest nieustannie nadgryzane i nieustannie odrasta — i to jest w tym micie najważniejsze: świat trzyma się na czymś, co się niszczy i odnawia jednocześnie.
Celtyckie crann bethadh
Celtowie, karczując polanę pod osadę, zostawiali pośrodku jedno wielkie drzewo. Pod nim ogłaszano prawo i wybierano wodzów. Ścięcie cudzego drzewa plemiennego było jednym z najcięższych możliwych zniewag — uderzało nie w majątek, tylko w tożsamość. W celtyckim ujęciu korzenie i korona są lustrzanym odbiciem: to, co widać, jest dokładnie tak duże jak to, czego nie widać.
W Księdze Rodzaju i w kabale
W ogrodzie Eden rosły dwa drzewa — poznania dobra i zła oraz życia. Po wygnaniu dostęp do tego drugiego został odcięty, co czyni je symbolem tego, co utracone i obiecane zarazem. W kabale Ec Chajim to schemat dziesięciu sefirot: mapa tego, jak boska energia schodzi w dół, do świata materialnego. Znów ten sam ruch — z góry w dół i z powrotem.
Dlaczego akurat drzewo
Bo robi na oczach człowieka wszystko, co człowiek robi w ciągu życia, tylko wolniej i widoczniej. Gubi liście i wypuszcza nowe. Rośnie w stronę światła, ale trzyma się ziemi. Przeżywa tego, kto je zasadził. Nic innego w zasięgu wzroku nie łączy tak dosłownie śmierci z ciągłością.
Co ten symbol znaczy dzisiaj
W praktyce ludzie kupują Drzewo Życia w kilku powtarzalnych momentach — i to zwykle najwięcej mówi o tym, co dla nich znaczy:
- Narodziny dziecka — nowa gałąź na tym samym pniu.
- Rocznica — dwa systemy korzeni, które się splotły i już się nie rozdzielą.
- Pamięć o kimś — drzewo zostaje, kiedy człowieka już nie ma; to jedna z najczęstszych intencji przy zamówieniach.
- Własny przełom — przeprowadzka, wyjście z choroby, zmiana zawodu. Symbol czegoś, co wypuszcza nowe gałęzie po przycięciu.
Dlaczego robimy je z drewna i miedzi
Bo oba te materiały robią dokładnie to, o czym mówi symbol: żyją dalej. Miedź ciemnieje i jaśnieje w miejscach dotyku, drewno łapie ton pod wpływem światła. Wisiorek odlany ze stali wyglądałby po dziesięciu latach tak samo jak w dniu zakupu — a to byłoby zaprzeczenie tego, co ma przedstawiać. Tutaj rysunek patyny po roku noszenia jest inny u każdej osoby, bo powstaje z jej własnego ciepła i ruchu.
Jak dokładnie powstaje taki wisiorek, opisaliśmy krok po kroku w Od drzewa do wisiorka. Gotowe egzemplarze — każdy z innym usłojeniem i innym układem gałęzi — są w kolekcji.
Więcej tekstów z pracowni zebraliśmy w dziale Przy warsztacie.